<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<Gradivo ID="188846" NadgradivoID="3656" NRID="29412000" OceID="0" DomainUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/" IzpisPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/IzpisGradiva.php?lang=slv&amp;id=188846" StOgledov="99" StPrenosov="30" StOcen="0" VsotaOcen="0" DatumIzvoza="2026-10-11 01:11:09" OcenaSkupna="0" StPodgradiv="0" StudijskiProgramEvsID="" JeIndeksirano="0" JeVecAvtorjev="0" DovoliZahtevkeZaDostop="0">
  <PID Url="http://hdl.handle.net/20.500.12556/RUL-188846">20.500.12556/RUL-188846</PID>
  <Naslov>Neurotoxicity of synthetic cannabinoid receptor agonist cumyl-PINACA</Naslov>
  <Podnaslov>an in vitro study on rat cortical neurons and astrocytes</Podnaslov>
  <TujJezik_Naslov></TujJezik_Naslov>
  <TujJezik_Podnaslov></TujJezik_Podnaslov>
  <Opis>Background/Objectives: Synthetic cannabinoid receptor agonists (SCRAs) are associated with severe neurotoxicity, but the cellular mechanisms underlying their effects remain poorly defined. We investigated the effects of Cumyl-PINACA (SGT-24), a carboxamide-type SCRA derived from cumylamine, on rat cortical neurons and astrocytes. 
Methods: Primary rat cortical neurons and astrocytes were exposed to 1–10,000 nM SGT-24. Metabolic activity, mitochondrial function, morphology, and cell death were evaluated. Selective antagonists of cannabinoid receptor type 1 (CB1), G protein-coupled receptor 55 (GPR55), peroxisome proliferator-activated receptor gamma (PPARγ), and transient receptor potential cation channel subfamily V member 1 (TRPV1) were used to probe the involvement of these receptor pathways. 
Results: SGT-24 decreased metabolic activity in both cell types in a concentration- and time-dependent manner, with greater potency in neurons (IC50 = 13.2 nM) than in astrocytes (IC50 = 39.8 nM). After 24 h, maximal effects were observed at 100 nM in neurons and 500 nM in astrocytes, reducing metabolic activity by 45.2% and 36.2%, respectively. At these concentrations, mitochondrial membrane potential decreased to 57.6% and 54.1% of control, while cellular ATP levels fell to 51.6% and 52.5%, respectively. Neurons predominantly exhibited early apoptosis (21.9% of cells vs. 3.1% in controls), whereas astrocytes showed mainly 7-aminoactinomycin D (7-AAD)-positive cell death (19.3% vs. 8.2% in controls). Pharmacological inhibition of CB1, TRPV1, and PPARγ attenuated SGT-24-induced metabolic impairment, mitochondrial dysfunction, and apoptosis in neurons, whereas inhibition of CB1 and PPARγ reduced astrocytic toxicity. 
Conclusions: SGT-24 exerts potent, cell-type-dependent neuroglial toxicity associated with mitochondrial dysfunction and distinct cell death patterns, suggesting the involvement of cannabinoid receptor-dependent and non-cannabinoid signalling mechanisms. The nanomolar potency of SGT-24 underscores the toxicological risk posed by high-potency SCRAs.</Opis>
  <TujJezik_Opis></TujJezik_Opis>
  <KljucneBesede>
    <Beseda>synthetic cannabinoid receptor agonists (SCRAs)</Beseda>
    <Beseda>cumyl-PINACA (SGT-24)</Beseda>
    <Beseda>neurons</Beseda>
    <Beseda>astrocytes</Beseda>
    <Beseda>neurotoxicity</Beseda>
    <Beseda>receptors</Beseda>
  </KljucneBesede>
  <TujJezik_KljucneBesede>
    <Beseda>sintetični agonisti kanabinoidnih receptorjev</Beseda>
    <Beseda>kumil-PINACA (SGT-24)</Beseda>
    <Beseda>nevroni</Beseda>
    <Beseda>astrociti</Beseda>
    <Beseda>nevrotoksičnost</Beseda>
    <Beseda>receptorji</Beseda>
  </TujJezik_KljucneBesede>
  <Potrjeno>true</Potrjeno>
  <JeZaklenjeno>false</JeZaklenjeno>
  <JeRecenzirano>true</JeRecenzirano>
  <Zaloznik></Zaloznik>
  <Izvor></Izvor>
  <Jezik ID="1033" ISO639-3="eng">Angleški jezik</Jezik>
  <TujJezik ID="1060" ISO639-3="slv">Slovenski jezik</TujJezik>
  <Povezave></Povezave>
  <Pokrivanje></Pokrivanje>
  <CasovnoPokritje></CasovnoPokritje>
  <AvtorskePravice></AvtorskePravice>
  <VrstaGradiva ID="dk_c" DRIVER="info:eu-repo/semantics/article">Članek v reviji</VrstaGradiva>
  <DatumVstavljanja>2026-09-29 11:24:03</DatumVstavljanja>
  <DatumObjave>2026-09-29 11:24:08</DatumObjave>
  <DatumSpremembe>2026-09-30 04:29:20</DatumSpremembe>
  <DatumTrajnegaHranjenja>0000-00-00 00:00:00</DatumTrajnegaHranjenja>
  <LetoIzida>2026</LetoIzida>
  <LetoIzidaDo>0</LetoIzidaDo>
  <KrajIzida></KrajIzida>
  <LetoIzvedbe>0</LetoIzvedbe>
  <KrajIzvedbe></KrajIzvedbe>
  <Opomba></Opomba>
  <StStrani>Str. 1-19</StStrani>
  <StevilcenjeNivo1>iss. 9, art. 1436</StevilcenjeNivo1>
  <StevilcenjeNivo2>Vol. 19</StevilcenjeNivo2>
  <Kronologija>2026</Kronologija>
  <Patent_Stevilka></Patent_Stevilka>
  <Patent_DatumVeljavnosti>0000-00-00</Patent_DatumVeljavnosti>
  <VerzijaDokumenta>Zaloznikova</VerzijaDokumenta>
  <StatusObjaveDrugje>Objavljeno</StatusObjaveDrugje>
  <VrstaStroskaObjave>NiDoloceno</VrstaStroskaObjave>
  <DatumPoslanoVRecenzijo>0000-00-00</DatumPoslanoVRecenzijo>
  <DatumSprejetjaClanka>0000-00-00</DatumSprejetjaClanka>
  <DatumObjaveClanka>0000-00-00</DatumObjaveClanka>
  <Licence>
    <Licenca ID="6" Kratica="CC BY 4.0" Naziv="Creative Commons Priznanje avtorstva 4.0 Mednarodna" URL="http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.sl" Logo="by.png" LogoPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/teme/rulDev/img/licence/by.png" DatumZacetkaLicenciranja="" VezanoNa="" VezanoNaAng="" Besedilo="" BesediloAng=""></Licenca>
  </Licence>
  <EmbargoDo></EmbargoDo>
  <VrstaEmbarga ID="1" Naziv="Takojšnja javna objava" OpenAIREDostop="openAccess"></VrstaEmbarga>
  <Osebe>
    <Oseba ID="41296" Ime="Damijana Mojca" Priimek="Jurič" AltIme="Damijana M. Jurič; Damijana M. Seliškar; Damijana-Mojca Jurič; Damijana-Mojca Seliškar; D. M. Jurič; D. M. Seliškar; Damjana-Mojca Jurič; D. M. Juriè; DM Jurič; Damijana M Juric; Damijana Mojca Juric;  Damijana Mojca; D.M. Jurič" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="4162915" Afiliacija="" ArrsID="15169" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="35459" Ime="Klara" Priimek="Bulc Rozman" AltIme="Klara Bulc Rozman; K. Bulc Rozman; K. Bulc Rozman" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="83322467" Afiliacija="" ArrsID="27580" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="54675" Ime="Metoda" Priimek="Lipnik Štangelj" AltIme="Metoda Lipnik Štangelj; Metoda Lipnik-Štangelj; Metoda Lipnik- Štangelj; Metoda Lipnik-Stangelj; Metoda Stangelj Lipnik; Metoda Lipnik- Stangelj; M. Lipnik-Stangelj; M. Stangelj- Lipnik; M. Lipnik- Stangelj; M. Lipnik-Štangelj; M. Lipnik- Štangelj" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="4240227" Afiliacija="" ArrsID="15536" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="35462" Ime="Dušan" Priimek="Šuput" AltIme="D. Šuput; Dusan Suput; D. Suput" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="2722147" Afiliacija="" ArrsID="07002" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="38640" Ime="Miran" Priimek="Brvar" AltIme="M Brvar; M. Brvar" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="24287843" Afiliacija="" ArrsID="24927" ORCID=""></Oseba>
  </Osebe>
  <Identifikatorji>
    <Identifikator ID="4" Sifra="UDK" Naziv="UDK" URL="">616.8</Identifikator>
    <Identifikator ID="9" Sifra="ISSN-clanka" Naziv="ISSN pri članku" URL="">1424-8247</Identifikator>
    <Identifikator ID="15" Sifra="DOI" Naziv="DOI" URL="http://dx.doi.org/10.3390/ph19091436">10.3390/ph19091436</Identifikator>
    <Identifikator ID="3" Sifra="CobissID" Naziv="COBISS_ID" URL="https://plus.cobiss.net/cobiss/si/sl/bib/292411651">292411651</Identifikator>
  </Identifikatorji>
  <Relacije>
  </Relacije>
  <VerzijeGradiva>
  </VerzijeGradiva>
  <Datoteke>
    <Datoteka ID="249213" DatotekaNRID="14811794" NamenDatotekeID="2" NamenDatoteke="Predstavitvena datoteka" FormatDatotekeID="2" FormatDatoteke=".pdf" MIME="application/pdf" IkonaFormata="pdf.png" IkonaFormataPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/teme/rulDev/img/fileTypes/pdf.png" VelikostDatoteke="3254561" VelikostDatotekeKratko="3,10 MB" DatumVstavljanja="2026-09-29 11:25:36" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="true" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="0">
      <Naziv>RAZ_Juric_Damijana_Mojca_2026.pdf</Naziv>
      <OrgNaziv>RAZ_Juric_Damijana_Mojca_2026.pdf</OrgNaziv>
      <URL></URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5>9D939571285A5E0FD06AEA115A954399</MD5>
      <SHA256>99e9a0ff30ee1940eac31cd051f4e2c984a8a858600a84b2a9b6bfd6bd95d995</SHA256>
      <UUID>a0a16f28-bbe7-11f1-8bc5-0050569b8976</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://repozitorij.uni-lj.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=249213</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
        <Vsebina TipVsebine="GoloBesedilo" JezikID="1033" Oznaka="" Dolzina="63094"></Vsebina>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
    <Datoteka ID="249212" DatotekaNRID="0" NamenDatotekeID="5" NamenDatoteke="Izvorni URL" FormatDatotekeID="56" FormatDatoteke="URL" MIME="text/url" IkonaFormata="url.png" IkonaFormataPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/teme/rulDev/img/fileTypes/url.png" VelikostDatoteke="0" VelikostDatotekeKratko="0,00 KB" DatumVstavljanja="2026-09-29 11:24:09" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="false" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="1">
      <Naziv></Naziv>
      <OrgNaziv></OrgNaziv>
      <URL>https://www.mdpi.com/1424-8247/19/9/1436</URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5></MD5>
      <SHA256></SHA256>
      <UUID>6ca2eeb1-bbe7-11f1-8bc5-0050569b8976</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://repozitorij.uni-lj.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=249212</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
  </Datoteke>
  <Organizacije>
    <Organizacija OrganizacijaID="18" Kratica="MF" ZavodEvsID="0000072" Logo="" LogoPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/teme/rulDev/img/logo/">Medicinska fakulteta </Organizacija>
  </Organizacije>
  <OrganizacijeVira>
  </OrganizacijeVira>
  <MetodeZbiranjaPodatkov>
  </MetodeZbiranjaPodatkov>
  <TipologijaDela ID="1.01" Koda="1.01" Naziv="Izvirni znanstveni članek" SchemaOrg="Article"></TipologijaDela>
  <OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//P3-0019" Stevilka="P3-0019" Naslov="Aplikativna in bazična fiziologija in patofiziologija v medicini" Akronim="" Delez="0"></OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//P3-0067" Stevilka="P3-0067" Naslov="Farmakologija in farmakogenomika" Akronim="" Delez="0"></OpenAIRE>
  </OpenAIRE>
  <Ostalo>
    <StIrodsDatotek>0</StIrodsDatotek>
    <StDatotekPodTrajnimEmbargom>0</StDatotekPodTrajnimEmbargom>
    <StDatotekZOmejenimDostopom>0</StDatotekZOmejenimDostopom>
  </Ostalo>
</Gradivo>
