<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<Gradivo ID="181759" NadgradivoID="2797" NRID="28442634" OceID="0" DomainUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/" IzpisPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/IzpisGradiva.php?lang=slv&amp;id=181759" StOgledov="301" StPrenosov="211" StOcen="0" VsotaOcen="0" DatumIzvoza="2026-09-16 00:59:28" OcenaSkupna="0" StPodgradiv="0" StudijskiProgramEvsID="" JeIndeksirano="0" JeVecAvtorjev="1" DovoliZahtevkeZaDostop="0">
  <PID Url="http://hdl.handle.net/20.500.12556/RUL-181759">20.500.12556/RUL-181759</PID>
  <Naslov>Pulmonary hazards of nanoplastic particles: a study using polystyrene in in vitro models of the alveolar and bronchial epithelium</Naslov>
  <Podnaslov></Podnaslov>
  <TujJezik_Naslov></TujJezik_Naslov>
  <TujJezik_Podnaslov></TujJezik_Podnaslov>
  <Opis>Background Nanoplastics (NPs) are released into the environment through the degradation of plastic objects, leading to human exposure. Due to their small size, concerns have been raised about the potential hazards to the respiratory tract, as ultrafine and nanoparticles are known to penetrate till the alveolar regions of the lungs, potentially impairing their functions. Thus, in the present study, we used model polystyrene nanoparticles doped with the fluorescent metal europium (PS-Eu) to enhance the understanding of NPs hazard and investigate adverse outcomes associated with exposure in human lungs using alveolar (A549) and bronchial (Calu-3) cell models grown in 2D and 3D submerged conditions or quasi air-liquid interface (ALI) conditions (3D). 
Results Briefly, after in-dept physicochemical characterization of the particles, we assessed their impact on ROS production, cell viability (AlamarBlue and lactate dehydrogenase assays) and barrier integrity (lucifer yellow assay and TEER measurement), finding no negative effects in either model. However, in alveolar cells, particles increased acidic organelle activity. Transmission electron microscopy and Raman microscopy showed, in both models, a dose- and cell-dependent particle uptake with PS-Eu accumulating in numerous and large endo-lysosomes, which, in transwells-grown A549 cells, often contained also lamellar bodies (LBs), organelles involved in surfactants storage and secretion. After extensively quantifying surfactant proteins (SP) in the pellet and supernatant fractions of treated A549 cells, we observed a significant reduction in several members of this family, including surfactant protein B, which is crucial for lamellar body formation and surface tension regulation in the lungs. In quasi-ALI Calu-3 cultures instead, PS-Eu significantly upregulated interleukin 6 (IL-6) and increased transforming growth factor beta β (TGF-β), zonula occludens 1 (ZO-1), and mucin (MUC) 5B mRNA expressions causing a moderate proinflammatory response. 
Conclusion Our results show that PS-Eu exposure does not induce acute cytotoxicity in these models, but affects cell-specific functions like surfactant, mucin, and cytokine production. This underscores the limitations of relying solely on standard cytotoxicity tests for particle hazard assessment and highlights the importance of investigating cell function-specific signaling pathways. To support researchers in hazard assessment, we propose specific classes of biomarkers to test in in vitro lung models.</Opis>
  <TujJezik_Opis></TujJezik_Opis>
  <KljucneBesede>
    <Beseda>nanoplastic</Beseda>
    <Beseda>surfactant protein</Beseda>
    <Beseda>mucin</Beseda>
    <Beseda>lamellar body</Beseda>
    <Beseda>A549</Beseda>
    <Beseda>Calu-3</Beseda>
    <Beseda>polystyrene</Beseda>
    <Beseda>alveoli</Beseda>
    <Beseda>bronchi</Beseda>
    <Beseda>transwells</Beseda>
  </KljucneBesede>
  <TujJezik_KljucneBesede>
    <Beseda>nanoplastika</Beseda>
    <Beseda>polistiren</Beseda>
    <Beseda>dihala</Beseda>
    <Beseda>alveole</Beseda>
    <Beseda>bronhiji</Beseda>
    <Beseda>celične linije</Beseda>
    <Beseda>citotoksičnost</Beseda>
  </TujJezik_KljucneBesede>
  <Potrjeno>true</Potrjeno>
  <JeZaklenjeno>false</JeZaklenjeno>
  <JeRecenzirano>true</JeRecenzirano>
  <Zaloznik></Zaloznik>
  <Izvor></Izvor>
  <Jezik ID="1033" ISO639-3="eng">Angleški jezik</Jezik>
  <TujJezik ID="1060" ISO639-3="slv">Slovenski jezik</TujJezik>
  <Povezave></Povezave>
  <Pokrivanje></Pokrivanje>
  <CasovnoPokritje></CasovnoPokritje>
  <AvtorskePravice></AvtorskePravice>
  <VrstaGradiva ID="dk_c" DRIVER="info:eu-repo/semantics/article">Članek v reviji</VrstaGradiva>
  <DatumVstavljanja>2026-04-15 11:20:11</DatumVstavljanja>
  <DatumObjave>2026-04-15 11:20:22</DatumObjave>
  <DatumSpremembe>2026-08-31 10:12:47</DatumSpremembe>
  <DatumTrajnegaHranjenja>0000-00-00 00:00:00</DatumTrajnegaHranjenja>
  <LetoIzida>2025</LetoIzida>
  <LetoIzidaDo>0</LetoIzidaDo>
  <KrajIzida></KrajIzida>
  <LetoIzvedbe>0</LetoIzvedbe>
  <KrajIzvedbe></KrajIzvedbe>
  <Opomba></Opomba>
  <StStrani>34 str.</StStrani>
  <StevilcenjeNivo1>art. 388</StevilcenjeNivo1>
  <StevilcenjeNivo2>Vol. 23</StevilcenjeNivo2>
  <Kronologija>2025</Kronologija>
  <Patent_Stevilka></Patent_Stevilka>
  <Patent_DatumVeljavnosti>0000-00-00</Patent_DatumVeljavnosti>
  <VerzijaDokumenta>Zaloznikova</VerzijaDokumenta>
  <StatusObjaveDrugje>Objavljeno</StatusObjaveDrugje>
  <VrstaStroskaObjave>NiDoloceno</VrstaStroskaObjave>
  <DatumPoslanoVRecenzijo>0000-00-00</DatumPoslanoVRecenzijo>
  <DatumSprejetjaClanka>0000-00-00</DatumSprejetjaClanka>
  <DatumObjaveClanka>0000-00-00</DatumObjaveClanka>
  <Licence>
    <Licenca ID="6" Kratica="CC BY 4.0" Naziv="Creative Commons Priznanje avtorstva 4.0 Mednarodna" URL="http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.sl" Logo="by.png" LogoPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/teme/rulDev/img/licence/by.png" DatumZacetkaLicenciranja="" VezanoNa="" VezanoNaAng="" Besedilo="" BesediloAng=""></Licenca>
  </Licence>
  <EmbargoDo></EmbargoDo>
  <VrstaEmbarga ID="1" Naziv="Takojšnja javna objava" OpenAIREDostop="openAccess"></VrstaEmbarga>
  <Osebe>
    <Oseba ID="132163" Ime="Sara" Priimek="Michelini" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="400481283" Afiliacija="" ArrsID="58602" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="158756" Ime="Safaa" Priimek="Mawas" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="458797059" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="158757" Ime="Ema" Priimek="Kurešepi" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="424337923" Afiliacija="" ArrsID="40950" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="58221" Ime="Katarina" Priimek="Šimunović" AltIme="Katarina Šimunovic; K. Simunovic; Katarina Šimunovič; K. Šimunović" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="254850915" Afiliacija="" ArrsID="38987" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="116116" Ime="Neža" Priimek="Repar" AltIme="Neža Rugelj; N. Rugelj; N Repar; Neza Repar" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="293486435" Afiliacija="" ArrsID="37504" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="76765" Ime="Barbara" Priimek="Šetina" AltIme="Barbara Šetina Batič; Barbara Šetina Batič; B. Šetina Babič; B. Šetina Batič; B. Šetina Batič; B.Š. Batič; Barbara Setina Batic; B. S. Batic" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="55768931" Afiliacija="" ArrsID="25498" ORCID="https://orcid.org/0000-0002-1269-3364"></Oseba>
    <Oseba ID="1509" Ime="Ines" Priimek="Mandić-Mulec" AltIme="I. Mandic-Mulec; Ines Mandic-Mulec; Ines Mulec- Mandič; Ines Mandic- Mulec; Ines Mandič- Mulec; Ines Mandić Mulec; Ines Mandić- Mulec; Ines Mandič Mulec; Ines Mandič-Mulec; I. Mandić; I. Mandić-Mulec; I. Mandič Mulec; I. Mandič-Mulec; Ines Mandic Mulec; I. Mandič- Mulec; Ines Mandić Mulec; M. Mulec eng Ines; Ines Mandic Mulec; I. Mandic Mulec; I. Mandič; Ines Mendic-Mulec; IM Mulec" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="2533987" Afiliacija="" ArrsID="05993" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="46849" Ime="Andreja" Priimek="Erman" AltIme="A. Erman" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="6196067" Afiliacija="" ArrsID="23916" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="1017" Ime="Damjana" Priimek="Drobne" AltIme="Damjana Drobne Brečko; Damjana Drobne- Brečko; Damjana Drobne Brečko; Damjana Drobne-Brečko; Damjana Brecko; D. Drobne; D Drobne" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="3437155" Afiliacija="" ArrsID="11155" ORCID=""></Oseba>
  </Osebe>
  <Identifikatorji>
    <Identifikator ID="4" Sifra="UDK" Naziv="UDK" URL="">616.2:620.3</Identifikator>
    <Identifikator ID="9" Sifra="ISSN-clanka" Naziv="ISSN pri članku" URL="">1477-3155</Identifikator>
    <Identifikator ID="15" Sifra="DOI" Naziv="DOI" URL="http://dx.doi.org/10.1186/s12951-025-03419-6">10.1186/s12951-025-03419-6</Identifikator>
    <Identifikator ID="3" Sifra="CobissID" Naziv="COBISS_ID" URL="https://plus.cobiss.net/cobiss/si/sl/bib/238925059">238925059</Identifikator>
  </Identifikatorji>
  <Datoteke>
    <Datoteka ID="232474" DatotekaNRID="14653224" NamenDatotekeID="2" NamenDatoteke="Predstavitvena datoteka" FormatDatotekeID="2" FormatDatoteke=".pdf" MIME="application/pdf" IkonaFormata="pdf.png" IkonaFormataPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/teme/rulDev/img/fileTypes/pdf.png" VelikostDatoteke="12464235" VelikostDatotekeKratko="11,89 MB" DatumVstavljanja="2026-04-15 11:28:01" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="true" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="0">
      <Naziv>RAZ_Michelini_Sara_2025.pdf</Naziv>
      <OrgNaziv>RAZ_Michelini_Sara_2025.pdf</OrgNaziv>
      <URL></URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5>690CFD7512A92B2432C9915BDE5152C3</MD5>
      <SHA256>95baad87830d19f140b8819782963a1d5c652678f6142af2bef834f8e415e620</SHA256>
      <UUID>2b97fffd-38ad-11f1-b0ab-0050569b8976</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://repozitorij.uni-lj.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=232474</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
        <Vsebina TipVsebine="GoloBesedilo" JezikID="1033" Oznaka="" Dolzina="142356"></Vsebina>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
    <Datoteka ID="240389" DatotekaNRID="0" NamenDatotekeID="5" NamenDatoteke="Izvorni URL" FormatDatotekeID="56" FormatDatoteke="URL" MIME="text/url" IkonaFormata="url.png" IkonaFormataPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/teme/rulDev/img/fileTypes/url.png" VelikostDatoteke="0" VelikostDatotekeKratko="0,00 KB" DatumVstavljanja="2026-07-17 15:05:51" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="false" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="0">
      <Naziv></Naziv>
      <OrgNaziv></OrgNaziv>
      <URL>https://jnanobiotechnology.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12951-025-03419-6</URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5></MD5>
      <SHA256></SHA256>
      <UUID>07d05abf-81e0-11f1-9b0d-0050569b8976</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://repozitorij.uni-lj.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=240389</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
  </Datoteke>
  <Organizacije>
    <Organizacija OrganizacijaID="18" Kratica="MF" ZavodEvsID="0000072" Logo="" LogoPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/teme/rulDev/img/logo/">Medicinska fakulteta </Organizacija>
  </Organizacije>
  <OrganizacijeVira>
  </OrganizacijeVira>
  <MetodeZbiranjaPodatkov>
  </MetodeZbiranjaPodatkov>
  <TipologijaDela ID="1.01" Koda="1.01" Naziv="Izvirni znanstveni članek" SchemaOrg="Article"></TipologijaDela>
  <OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/EC/Horizon 2020/965367" Stevilka="965367" Naslov="Plastics fate and effects in the human body" Akronim="PlasticsFatE" Delez="0"></OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//P4-0116" Stevilka="P4-0116" Naslov="Mikrobiologija in biotehnologija živil in okolja" Akronim="" Delez="0"></OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//P1-0207" Stevilka="P1-0207" Naslov="Toksini in biomembrane" Akronim="" Delez="0"></OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//P2-0424" Stevilka="P2-0424" Naslov="Dizajn novih lastnosti (nano)materialov &amp; aplikacije" Akronim="" Delez="0"></OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//P3-0108" Stevilka="P3-0108" Naslov="Celična biologija in molekularna genetika v biomedicini" Akronim="" Delez="0"></OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//J3-2521" Stevilka="J3-2521" Naslov="Vnetni proces  pri intersticijskem cistitisu in ovrednotenje delovanja agonistov kanabinoidnih receptorjev sečnega mehurja  –  od celic do pacienta" Akronim="" Delez="0"></OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/Universit%C3%A9%20Paris%20Cit%C3%A9/Ecole Doctorale MTCI/ED%20563" Stevilka="ED 563" Naslov="" Akronim="" Delez="0"></OpenAIRE>
  </OpenAIRE>
  <Ostalo>
    <StIrodsDatotek>0</StIrodsDatotek>
    <StDatotekPodTrajnimEmbargom>0</StDatotekPodTrajnimEmbargom>
    <StDatotekZOmejenimDostopom>0</StDatotekZOmejenimDostopom>
  </Ostalo>
</Gradivo>
