<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<Gradivo ID="179131" NadgradivoID="4514" NRID="28129828" OceID="0" DomainUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/" IzpisPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/IzpisGradiva.php?lang=slv&amp;id=179131" StOgledov="463" StPrenosov="246" StOcen="0" VsotaOcen="0" DatumIzvoza="2026-09-29 16:47:29" OcenaSkupna="0" StPodgradiv="0" StudijskiProgramEvsID="" JeIndeksirano="0" JeVecAvtorjev="0" DovoliZahtevkeZaDostop="0">
  <PID Url="http://hdl.handle.net/20.500.12556/RUL-179131">20.500.12556/RUL-179131</PID>
  <Naslov>Pleiotropic prodrugs for both symptomatic and disease-modifying treatment of Alzheimer’s disease</Naslov>
  <Podnaslov></Podnaslov>
  <TujJezik_Naslov></TujJezik_Naslov>
  <TujJezik_Podnaslov></TujJezik_Podnaslov>
  <Opis>The inherent complexity of Alzheimer’s disease (AD) and failed clinical trials have spiked the interest in multifunctional ligands that target at least two key disease-associated macromolecules in AD pathology. Here we present a focused series of pleiotropic N-carbamoylazole prodrugs with dual mechanism of action. Pseudo-irreversible inhibition of the first therapeutic target, human butyrylcholinesterase (hBChE), enhances cholinergic transmission, and thereby provides symptomatic treatment, same as the standard therapeutics in use for AD. Simultaneously, this step also functions as a metabolic activation that liberates a nanomolar selective α2-adrenergic antagonist atipamezole, which blocks pathological amyloid β (Aβ)-induced and noradrenaline-dependent activation of GSK3β that ultimately leads to hyperphosphorylation of tau, thus achieving a disease-modifying effect. Lead compound 8 demonstrated long-term pseudo-irreversible hBChE inhibition, metabolic activation in human plasma, blood–brain barrier permeability, and p.o. bioavailability in mice. Multi-day in vivo treatment with 8 in an Aβ-induced AD murine model revealed a significant alleviation of cognitive deficit that was comparable to rivastigmine, the current drug of choice for AD therapy. Furthermore, decreased GSK3β activation and lowered tau phosphorylation were observed in APP/PS1 mice. This surpasses the symptomatic-only treatment with cholinesterase inhibitors, as it directly blocks an essential pathological cascade in AD. Therefore, these multifunctional α2-adrenergic antagonists–butyrylcholinesterase inhibitors, exemplified by lead compound 8, present an innovative, small molecule-based, disease-modifying approach to treatment of AD.</Opis>
  <TujJezik_Opis></TujJezik_Opis>
  <KljucneBesede>
    <Beseda>pleiotropic prodrug</Beseda>
    <Beseda>Alzheimer’s disease</Beseda>
    <Beseda>butyrylcholinesterase</Beseda>
    <Beseda>α2A adrenoreceptor</Beseda>
    <Beseda>disease-modifying treatment</Beseda>
    <Beseda>N-heterocyclic ureas</Beseda>
    <Beseda>carbamates</Beseda>
    <Beseda>neurodegenerative diseases</Beseda>
  </KljucneBesede>
  <Potrjeno>true</Potrjeno>
  <JeZaklenjeno>false</JeZaklenjeno>
  <JeRecenzirano>true</JeRecenzirano>
  <Zaloznik></Zaloznik>
  <Izvor></Izvor>
  <Jezik ID="1033" ISO639-3="eng">Angleški jezik</Jezik>
  <TujJezik ID="1033" ISO639-3="eng">Angleški jezik</TujJezik>
  <Povezave></Povezave>
  <Pokrivanje></Pokrivanje>
  <CasovnoPokritje></CasovnoPokritje>
  <AvtorskePravice></AvtorskePravice>
  <VrstaGradiva ID="dk_c" DRIVER="info:eu-repo/semantics/article">Članek v reviji</VrstaGradiva>
  <DatumVstavljanja>2026-02-06 04:52:34</DatumVstavljanja>
  <DatumObjave>2026-02-06 09:54:46</DatumObjave>
  <DatumSpremembe>2026-02-07 05:00:01</DatumSpremembe>
  <DatumTrajnegaHranjenja>0000-00-00 00:00:00</DatumTrajnegaHranjenja>
  <LetoIzida>2025</LetoIzida>
  <LetoIzidaDo>0</LetoIzidaDo>
  <KrajIzida></KrajIzida>
  <LetoIzvedbe>0</LetoIzvedbe>
  <KrajIzvedbe></KrajIzvedbe>
  <Opomba></Opomba>
  <StStrani>Str. 4807-4828</StStrani>
  <StevilcenjeNivo1>no. 9</StevilcenjeNivo1>
  <StevilcenjeNivo2>Vol. 15</StevilcenjeNivo2>
  <Kronologija>2025</Kronologija>
  <Patent_Stevilka></Patent_Stevilka>
  <Patent_DatumVeljavnosti>0000-00-00</Patent_DatumVeljavnosti>
  <VerzijaDokumenta>Zaloznikova</VerzijaDokumenta>
  <StatusObjaveDrugje>Objavljeno</StatusObjaveDrugje>
  <VrstaStroskaObjave>apc</VrstaStroskaObjave>
  <DatumPoslanoVRecenzijo>0000-00-00</DatumPoslanoVRecenzijo>
  <DatumSprejetjaClanka>0000-00-00</DatumSprejetjaClanka>
  <DatumObjaveClanka>0000-00-00</DatumObjaveClanka>
  <Licence>
    <Licenca ID="6" Kratica="CC BY 4.0" Naziv="Creative Commons Priznanje avtorstva 4.0 Mednarodna" URL="http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.sl" Logo="by.png" LogoPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/teme/rulDev/img/licence/by.png" DatumZacetkaLicenciranja="" VezanoNa="" VezanoNaAng="" Besedilo="" BesediloAng=""></Licenca>
  </Licence>
  <EmbargoDo></EmbargoDo>
  <VrstaEmbarga ID="1" Naziv="Takojšnja javna objava" OpenAIREDostop="openAccess"></VrstaEmbarga>
  <Osebe>
    <Oseba ID="113190" Ime="Anže" Priimek="Meden" AltIme="A. Meden" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="286110051" Afiliacija="" ArrsID="53584" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="122375" Ime="Neža" Priimek="Žnidaršič" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="307080035" Afiliacija="" ArrsID="54724" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="39320" Ime="Damijan" Priimek="Knez" AltIme="D. Knez farmacevt" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="235248227" Afiliacija="" ArrsID="36438" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="152812" Ime="Yuanyuan" Priimek="Wang" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="448898563" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="155640" Ime="Ziwei" Priimek="Xu" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="448899075" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="155641" Ime="Huajing" Priimek="Yang" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="462704131" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="152811" Ime="Weiting" Priimek="Zhang" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="462705411" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="36402" Ime="Anja" Priimek="Pišlar" AltIme="Anja Hafner; Anja Hafner Pišler; Anja Pislar" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="153516899" Afiliacija="" ArrsID="32035" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="38741" Ime="Andrej" Priimek="Perdih" AltIme="A. Perdih" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="54965859" Afiliacija="" ArrsID="25493" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="35645" Ime="Simona" Priimek="Kranjc Brezar" AltIme="Simona Kranjc Brezar; Simona Kranjc; S. Kranjc; S. Kranjc Brezar; S. Kranjc Brezar" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="4739427" Afiliacija="" ArrsID="19058" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="15873" Ime="Neža" Priimek="Grgurevič" AltIme="Neza Grgurevic; N. Grgurevič; Neža Grgurević; N. Grgurevic" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="61800803" Afiliacija="" ArrsID="24348" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="38813" Ime="Stane" Priimek="Pajk" AltIme="S. Pajk" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="106657891" Afiliacija="" ArrsID="28861" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="155642" Ime="Haopeng" Priimek="Sun" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="462707459" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="30886" Ime="Stanislav" Priimek="Gobec" AltIme="S. Gobec; Stanko Gobec" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="4187491" Afiliacija="" ArrsID="15284" ORCID=""></Oseba>
  </Osebe>
  <Identifikatorji>
    <Identifikator ID="4" Sifra="UDK" Naziv="UDK" URL="">615:616.89</Identifikator>
    <Identifikator ID="9" Sifra="ISSN-clanka" Naziv="ISSN pri članku" URL="">2211-3843</Identifikator>
    <Identifikator ID="15" Sifra="DOI" Naziv="DOI" URL="http://dx.doi.org/10.1016/j.apsb.2025.07.005">10.1016/j.apsb.2025.07.005</Identifikator>
    <Identifikator ID="3" Sifra="CobissID" Naziv="COBISS_ID" URL="https://plus.cobiss.net/cobiss/si/sl/bib/249943299">249943299</Identifikator>
  </Identifikatorji>
  <Datoteke>
    <Datoteka ID="227388" DatotekaNRID="14584164" NamenDatotekeID="2" NamenDatoteke="Predstavitvena datoteka" FormatDatotekeID="2" FormatDatoteke=".pdf" MIME="application/pdf" IkonaFormata="pdf.png" IkonaFormataPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/teme/rulDev/img/fileTypes/pdf.png" VelikostDatoteke="3561333" VelikostDatotekeKratko="3,40 MB" DatumVstavljanja="2026-02-06 09:56:48" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="true" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="0">
      <Naziv>Pleiotropic-Meden.pdf</Naziv>
      <OrgNaziv>Pleiotropic-Meden.pdf</OrgNaziv>
      <URL></URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5>AE2B241DFF25600E4D85BD222C55D354</MD5>
      <SHA256>452a7454c6f8a7eb20ba858dd00c1e66e5aad7d2063f90804c1f1abd0fff3452</SHA256>
      <UUID>a9f1ac13-0339-11f1-a1ba-0050569b8976</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://repozitorij.uni-lj.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=227388</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
        <Vsebina TipVsebine="GoloBesedilo" JezikID="1033" Oznaka="" Dolzina="132588"></Vsebina>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
    <Datoteka ID="227342" DatotekaNRID="0" NamenDatotekeID="5" NamenDatoteke="Izvorni URL" FormatDatotekeID="56" FormatDatoteke="URL" MIME="text/url" IkonaFormata="url.png" IkonaFormataPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/teme/rulDev/img/fileTypes/url.png" VelikostDatoteke="0" VelikostDatotekeKratko="0,00 KB" DatumVstavljanja="2026-02-06 04:52:45" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="false" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="1">
      <Naziv></Naziv>
      <OrgNaziv></OrgNaziv>
      <URL>https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211383525004605</URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5></MD5>
      <SHA256></SHA256>
      <UUID>32537538-030f-11f1-a1ba-0050569b8976</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://repozitorij.uni-lj.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=227342</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
  </Datoteke>
  <Organizacije>
    <Organizacija OrganizacijaID="8" Kratica="FFA" ZavodEvsID="0000061" Logo="" LogoPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/teme/rulDev/img/logo/">Fakulteta za farmacijo </Organizacija>
    <Organizacija OrganizacijaID="23" Kratica="VF" ZavodEvsID="0000077" Logo="" LogoPolniUrl="https://repozitorij.uni-lj.si/teme/rulDev/img/logo/">Veterinarska fakulteta </Organizacija>
  </Organizacije>
  <OrganizacijeVira>
  </OrganizacijeVira>
  <MetodeZbiranjaPodatkov>
  </MetodeZbiranjaPodatkov>
  <TipologijaDela ID="1.01" Koda="1.01" Naziv="Izvirni znanstveni članek" SchemaOrg="Article"></TipologijaDela>
  <OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//P1-0208-2022" Stevilka="P1-0208-2022" Naslov="Farmacevtska kemija: načrtovanje, sinteza in vrednotenje učinkovin" Akronim="" Delez="20"></OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//P1-0012-2019" Stevilka="P1-0012-2019" Naslov="Molekulske simulacije, bioinformatika in načrtovanje zdravilnih učinkovin" Akronim="" Delez="20"></OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//P4-0127-2019" Stevilka="P4-0127-2019" Naslov="Farmacevtska biotehnologija: znanost za zdravje" Akronim="" Delez="20"></OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//P4-0053-2019" Stevilka="P4-0053-2019" Naslov="Endokrini, imunski in encimski odzivi pri zdravih in bolnih živalih" Akronim="" Delez="20"></OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/other//2022248" Stevilka="2022248" Naslov="China - Central and Eastern European countries University joint education program" Akronim="" Delez="20"></OpenAIRE>
  </OpenAIRE>
  <Gradivo_Apc>
    <Gradivo_Apc NazivPlacnika="Univerza v Ljubljani, Fakulteta za farmacijo" Vsota="2370.00"></Gradivo_Apc>
  </Gradivo_Apc>
  <Ostalo>
    <StIrodsDatotek>0</StIrodsDatotek>
    <StDatotekPodTrajnimEmbargom>0</StDatotekPodTrajnimEmbargom>
    <StDatotekZOmejenimDostopom>0</StDatotekZOmejenimDostopom>
  </Ostalo>
</Gradivo>
